το μάθημα των θρησκευτικών και η "προοδευτική'' μυωπία

Να σας ενημερώσω επειδή (προφανώς) δεν το γνωρίζετε - καίτοι θα το οφείλατε, ως έντιμοι δημοσιογράφοι:

στα Θρησκευτικά της Α Γυμνασίου, μιλώντας για την Παλαιά Διαθήκη, επιχειρείται η αποδόμηση της ιδέας των Εβραίων ως περιούσιου λαού του Θεού.

Στη Β Γυμνασίου, μιλώντας για τη ζωή και τη διδασκαλία του Χριστού, διδάσκονται μεταξύ άλλων η παραβολή του Καλού Σαμαρείτη και η Παραβολή της Μέλλουσας Κρίσης, κατά τις οποίες στην πρώτη αποδομείται η ιδέα ότι ως συνάνθρωπος νοείται μόνο ο συμπατριώτης κι ο ομόθρησκος και μάλιστα ο μετανάστης παρουσιάζεται όχι μόνο ως πλησίον, αλλά και ως ο καλός πλησίον, στη δε δεύτερη ο Θεός ταυτίζεται με το πρόσωπο του φυλακισμένου, του φτωχού και του ξένου.

Στη Γ Γυμνασίου τα παιδιά ενημερώνονται πάνω στο αδούλωτο (ενάντια στη θεοποίηση της εξουσίας) φρόνημα των Μαρτύρων, αλλά και στην κοινοχρησία και την αλλληλεγγύη που επεδείκνυε η πρώτη εκκλησία - αξίες που καλούνται να αναγνωρίσουν ως πρωταρχικές σε οποιαδήποτε κοινωνία.

Στην Α Λυκείου (σ' ένα όντως συντηρητικό βιβλίο, για το οποίο πληθαίνουν οι θεολογικές φωνές ότι καλό θα ήταν να υποβληθεί στη βάσανο της αλλαγής), τα παιδιά (εν τούτοις) καλούνται να αναγνωρίσουν το θρησκευτικό βίωμα όχι σαν τήρηση στεγνών και νεκρών εντολών, αλλά σαν μια διαρκή απόπειρα εσωτερικού διαλόγου με τον Θεό.

Στη Β Λυκείου υπάρχει η ενημέρωση (μικρή είναι η αλήθεια, αλλά υπάρχουν τα περιθώρια να το δουλέψει παραπάνω ένας θεολόγος) για τις περιπτώσεις που κατά τον 20ο αιώνα οι αγώνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα συστρατεύονταν με τα πιο ρηξικέλευθα θεολογικά κινήματα (Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, Θεολογία της Απελευθέρωσης κοκ), υπάρχει η ρητή υπενθύμιση ότι ο ρατσισμός αποτελεί για την εκκλησία αίρεση και βέβαια υπάρχει η γνώση όλων των μεγάλων θρησκειών (Ισλάμ, Ινδουισμός, Βουδισμός Αφρικάνικα θρησκεύματα κοκ.), χωρίς να επιχειρείται σε κανένα σημείο η υποτίμηση ή η υποβάθμισή τους απέναντι στο Χριστιανισμό.

Το βιβλίο της Γ Λυκείου (το οποίο επιτρέψτε μου να το συστήσω να το διαβάσει ο κάθε άνθρωπος που έχει κοινωνικές ευαισθησίες) καταπιάνεται με σύγχρονα θέματα που αφορούν τον καθένα μας (Ελευθερία, θανατική καταδίκη, ναρκωτικά, ΜΜΕ, το νόημα της ζωής κοκ) με αρωγούς τον Ντοστογέφσκι, τον Παύλο Σιδηρόπουλο, αλλά και όχι μόνο...

Να υποθέσω ότι το "Επιτέλους!" του τίτλου αφορά στην αδημονία της αριστεράς να απαλλαγεί η παιδεία μας από αυτές τις ιδέες; Ειλικρινά αδυνατώ να το πιστέψω. Όπως επίσης αδυνατώ να πιστέψω ότι μέσα στην πρεμούρα μας να πετάξουμε τα 'μπανάλ' Θρησκευτικά από ένα μοντέρνο σχολικό πρόγραμμα δεν αντιλαμβανόμαστε ότι ακυρώνοντας την αληθινή θρησκευτική παδεία, επιτρέπουμε να εμφανίζονται ως γνήσιοι εκφραστές του Θείου Λόγου ο κάθε Πειραιώς, ο κάθε Καλαβρύτων κι ο κάθε Παναγιώταρος. Τέτοιο δώρο στη Χρυσή Αυγή; Γιατί;

Γιώργος Γκρίλης, απάντηση στο "Επιτέλους, απαλλαγή από τα θρησκευτικά"

http://www.koutipandoras.gr/article/147381/epiteloys-apallagi-apo-ta-thriskeytika-horis-proapaitoymena

επιθετικός εκσυγχρονισμός και κοινωνική κρίση

Σε πρόσφατο άρθρο του στην «Καθημερινή» ο Θάνος Βερέμης απέδωσε τα αίτια της ενεστώσας κρίσης στον επίπλαστο εκσυγχρονισμό της ελληνικής κοινωνίας από τους πολιτικούς της, που της επέτρεψε να διατηρήσει τα παραδοσιακά της χαρακτηριστικά.

Με άλλα λόγια, για να χρησιμοποιήσω την ευθύβολη ορολογία του Ζακ λε Γκοφ, ο γενόμενος εκσυγχρονισμός των Ελλήνων δεν υπήρξε αρκούντως επιθετικός ούτως ώστε να κάμψει τους δισταγμούς της παραδοσιακής κοινότητας και να τη μεταβάλει έξωθεν. Κατά συνέπεια ο εκσυγχρονισμός υπήρξε ελλιπής και η παλινδρόμηση προς την «οθωμανική», κατά τον συγγραφέα, πολιτική παράδοση, αναπόφευκτη. Ακόμη και η Αριστερά κατηγορείται από τον αρθρογράφο ως εθνικιστική και αντιδυτική.

Είναι φανερή η απουσία πειστικού στοχασμού από μέρους των Νεοελλήνων εκσυγχρονιστών σχετικά με τα παραπάνω φαινόμενα. Οπως όμως έδειξε ο Νόρμπερτ Ελίας, η ασφαλής λειτουργία των θεσμών στη Δύση προϋποθέτει την αυτο-καταναγκαστική ενδοβολή τους εντός της ατομικής συνείδησης, ως συνθήκης κοινωνικής που επιτρέπει τόσο την αυτοανάπτυξη όσο και την έλλογη μετοχή στην κοινωνία των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων. Οι εξατομικευμένοι άνθρωποι δηλαδή στη Δύση παρήγαγαν κρατικό θεσμό, εν είδει κοινωνικού συμβολαίου, στα μέτρα τους, τον εμπιστεύθηκαν και τον εσωτερίκευσαν - λειτουργεί ο θεσμός στη Δύση κυριολεκτικά εκ των ένδον και όχι απλώς εξαιτίας του νόμου.

Πλην όμως η μακρότατη περίοδος της δουλείας τοποθέτησε βαθιά στα κύτταρα του Ελληνα την αποκλειστική πίστη μόνον σε κοινοτικές αξίες και την απόλυτη δυσπιστία προς τον κρατικό θεσμό, είτε διότι αυτός υπήρξε δημιούργημα του απηνούς κατακτητή για αιώνες, είτε διότι, μετά την απελευθέρωση, η εξωγενής θεσμική πανοπλία του νεόκοπου κρατιδίου δεν μπόρεσε ποτέ να πείσει πώς μπορεί να ενσωματώσει τις αξίες και την κοινωνική οντολογία της άμεσης υπαρξιακής κοινότητας των πρώην υποδούλων. Ας προστεθεί εδώ πως, στο πλαίσιο της ορθόδοξης ανθρωπολογίας, η ανάπτυξη της ατομικότητας συνυποθέτει απολύτως και δεν περιθωριοποιεί την κοινωνικότητα, όπως, αντιθέτως, συνέβη στη Δύση για αιώνες. Εδώ μάλιστα βρίσκεται και η μεγάλη αποτυχία των ιθαγενών διανοουμένων, η οποία δεν επέτρεψε την ανάπτυξη ενός γηγενούς ισορροπημένου θεσμικού εκσυγχρονισμού που να εκφράζει όμως ταυτόχρονα την πνευματική φυσιογνωμία του τόπου - όπως, για παράδειγμα, συνέβη στην Ιαπωνία ή στο Ισραήλ. Και λέγοντας φυσιογνωμία εδώ, δεν εννοούμε παγιωμένα χαρακτηριστικά αλλά τον ιδιαίτερο τρόπο οικείωσης του κόσμου και της ιστορίας που έχει κάθε πολιτισμός.

Εξαιτίας λοιπόν αυτής της ελεύθερης ενδοβολής του θεσμού στη Δύση, ο προσωπικός τυχόν μηδενισμός εκεί σπανίως επηρεάζει τον θεσμό, ενώ ο μηδενισμός του Ελληνα διαλύει τον εύθραυστο κοινοτικό του ιστό, ακριβώς διότι πρόκειται για ιστό προσωπικών ή συλλογικών αξιών, παράλληλο ή υπονομευτικό του αναξιόπιστου κρατικού θεσμού. Για την ακρίβεια, ο Ελληνας γίνεται μηδενιστής και αντικοινωνικός όταν απολέσει τα πνευματικά ερείσματα του κοινωνικώς συνυπάρχειν, αφού κανένα υπαρξιακά επεξεργασμένο σύστημα θεσμών (θεσμών, δηλαδή, που δεν επιβάλλονται απλώς έξωθεν) δεν υπάρχει στην παιδεία του, ικανό να τον πείσει να μην επεκτείνει τον προσωπικό του μηδενισμό προς την κοινωνία. Γι' αυτό και η ανάταξη του σημερινού μηδενισμού που οδήγησε και στην οικονομική κρίση, μπορεί ουσιαστικά κυρίως με πνευματικό τρόπο να γίνει - πρέπει να ξανατονιστεί η υπαρξιακή αξία του κοινωνικού σχηματισμού για την πληρότητα του ανθρώπου και μόνον κατόπιν να μιλήσουμε για θεσμό.

Ούτε είναι συνετό να θεωρούμε το νεότερο δυτικό κράτος ως δήθεν ευρισκόμενο εξ ορισμού υπεράνω παραδόσεων ή και μεταφυσικών αξιών. Η πρόσφατη ιστορία των ολοκληρωτικών κρατών, που και μεταφυσικές θέσεις διέθεταν και επιλεκτικές χρήσεις των παραδόσεων επιχείρησαν, αποδεικνύει το γεγονός. Είναι γι' αυτό ακριβώς που ένας στοχαστής σαν τον Μαρκούζε, μετά το σκληρό μάθημα του ναζισμού, επέμενε πως εάν οι παραδόσεις και οι πολιτισμοί δεν έχουν σοβαρό λόγο στην περί θεσμών συζήτηση, τότε ο εκσυγχρονισμός θα κινδυνεύσει να μεταβληθεί στην πράξη σε ολοκληρωτισμό. Ο επιθετικός εκσυγχρονισμός γίνεται έτσι ένας συγκρουσιακός εκσυγχρονισμός, διαθέτων μάλιστα συχνά όλο εκείνο το υλικό των εμμονών, των συγκρούσεων και των ενοχών που η ψυχανάλυση απέδωσε στις νευρώσεις. Οι κουλτούρες είναι το υφάδι των ισορροπημένων εκσυγχρονισμών.

π. Νικόλαος Λουδοβίκος, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 30/07/2010

η άχρηστη "θεολογία"

Η απώλεια εκείνη της Θεολογίας, που είναι υπέρλογη και αχώριστη από την πνευματική εμπειρία, για χάρη των ευρύτατων και λεπτολόγων ορθολογιστικών κατασκευών, είναι ένας από τους δρόμους που οδηγούν στο σύγχρονο μηδενισμό, περνώντας αφετηριακά μέσα από το χριστιανισμό. Είναι μια τέτοια ορθολογιστική θεολογία, που γίνεται σκάνδαλο, που θέλει να καθυποτάξη και που τελικά αποδείχνεται άχρηστη.

Σκάνδαλο, γιατί ξεχνάει το μυστήριο που τη θεμελιώνει, μεταβάλλει το πιο καυτό γεγονός (δεν μπορεί κανείς να κοιμηθή έλεγε ο Pascal...) σε ουδετεροποιημένο αντικείμενο μιας γνώσης περιορισμένης, που μεταποιούν την τρέλλα του Σταυρού σε οργανωτική σύνεση. Και, βέβαια, αυτοί, όταν γράφουν θεολογία, δεν γράφουν με το αίμα τους, όπως παράγγελνε το αρχαίο ρητό: “Δώσε αίμα για να λάβεις Πνεύμα”. Πώς να μην συνυπογράψη κανείς την κρίση του Marcel More: “Ο λόγος εκείνων, που βρήκαν τρόπο να καθήσουν -ποιος ξέρει πώς- άνετα πάνω στο Σταυρό, δεν μπορή πια να έχη καμμιάν απήχηση σ΄ έναν αιώνα, που σπαράζεται από πραγματικότητες ουσιαστικά τραγικές”.

Σκάνδαλο, ακόμα αυτή η θεολογία, στο ποσοστό που θέλει να τοποθετηθή στο επίπεδο της εξαναγκαστικής “επιστημονικής” λογικότητας, εκείνης, που είναι ο απαραίτητος οργανωτής του κόσμου της πτώσης, του κόσμου της μόνιμης δουλείας. Αντίθετα με τη λογικότητα, η πίστη ελευθερώνει, ορίζοντας η ίδια μια διακινδύνευση: Ο Χριστός δεν κατέβηκε από το Σταυρό, και μόνο η ελεύθερη αγάπη μπορεί να Τον αναγνωρίση. Γι' αυτό και οι αποδείξεις για την ύπαρξη του Θεού χάνουν το νόημά τους, αφού δεν εγγράφονται σε ένα κλίμα ευγνωμοσύνης και δοξολογίας. Έτσι ο Θεός γίνεται μια εξήγηση για όλα και η “θρησκεία” αστικοποιείται μέσα στην άνεση των επιστημονικών αποδείξεων. Θεολογία των εγγυήσεων, ενώ η πίστη είναι προσωπική περιπέτεια του ανθρώπου στη συνάντησή του με την προσωπική περιπέτεια του Θεού.

Δίκαια λοιπόν αυτή η θεολογία είναι άχρηστη. Ο επιστημονικός ορθολογισμός, αφού ακονίστηκε στις θεολογικές έρευνες, βρήκε την πλήρη εφαρμογή του στην κατακυρίευση και τη διευθέτηση του έκπτωτου κόσμου. Σε αυτό τελικά το επίπεδο, ο Θεός καταλήγει να γίνεται μια λέξη, που μπορεί κανείς άνετα να την αγνοήση. Ο Θεός δεν έχει νόημα, -ή καλύτερα δεν δίνει νόημα- παρά σε μιαν ολότελα διαφορετική διάσταση, στη διάσταση της πνευματικής εμπειρίας, όπου το πρόσωπο δίνεται ολοκληρωτικά. Δεν υπάρχει πια μέλλον για το Θεό μιας ορθολογιστικής θεολογικής θεώρησης. Αυτός ο Θεός είναι νεκρός, είναι για τα καλά νεκρός.

Olivier Clement, Η θεολογία μετά τον “θάνατο του Θεού”, Αθήνα 1973